Өрк-бүлин сән гисн эдл-аху

Сегодня, 14:46 | Общество, Таңһчин зәңгс

Нидн Хальмг Таңһчин социальн делгрлтин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министерств олн үртә өрк-бүлмүд дунд «Өрк-бүлин сән гисн эдл-аху» гидг марһа хойрдад давулсн билә. Терүнд орлцачнр дунд сән гисн крестьянск-фермерск болн онц эдл-аху бәрдг өрк-бүлмүд йилһҗ авгдсмн. Крестьянск-фермерск эдл-аху бәрдг өрк-бүлмүд дунд Яшкулин районд бәәдг Манджиевихн диилвр бәрснь бахмҗта болсмн.
Һурвн үртә Манҗин Виктор Влада хойр хамдан арвн җилдән бәәнә. Дольган, Виктория болн Даяна эк-эцкиннь килмҗтә хәләврт сән үрд болҗ өсчәнә, эдн ода чигн бичкн бийнь малын хошт нөкд болҗана. Амрлһна өдрмүдт болхла эдн малын хошт одхар адһна, тенд бичкдүд малд, шовудт хот өгч, эцкән дахад кеер хөд хәрүлнә, малчин көдлмш амр биш болдгиг сәәнәр меднә. Эднә хошт хөд, ямад, бод мал, һахас, немш шовуд, һалуд, такас бәәнә. Өрүн эртәс авн нарн суутл кех-күцәх көдлмш дала болна. Влада бер герән ахулад, хот белднә, авальнь малын ард йовна.
- Бидн Хальмг ик сурһульд сурчасн цагтан таньлдад, өрк-бүлән өндәлһвидн. Би эврән Лаганя района Северное селәнд өсәд-бослав. Мана эдл-аху Цаһан Усн селәнә өөр-шидр бәәнә. Эн эдл-ахуг хадм эцкм Саңһҗ-Һәрә Мутулович бүрдәсмн, авальм эцкдән нөкд болад хамдан көдлдг билә. Цөөкн җил хооран авальм крестьянск-фермерск эдл-аху һардв. Бидн амрлһна өдрмүдиг хошт давулнавидн, күүкдт чигн тенд таасгдна. Нег үлү төл авлһна кемд эдн хурһдыг арднь орҗ хәләнә. Ода төл авлһна кем төгсв, удл уга хөд кирһлһнә көдлмш эклх. Бидн өрк-бүлән өндәлһснәс авн эк-эцктәһән хамдан Яшкуль селәнд бәәнәвидн, балһснур нүүх санан уга. Энд бидн эдл-ахуһан делгрүләд, малан асрад, олзта-орутаһар көдлҗ, өрк-бүлән эврәннь эдл-уушар теткнәвидн, - гиҗ Манҗин Влада келнә.
Келхд, эднә хошт саалин үкрмүд бәәнә, шишлң кергсл олзлад эдн тедниг сааһад, үсинь эд-бод кенә. Бийән сән чинртә эдл-уушар тетксн деерән үлү-дутуһинь хулдад мөңг хоршана. Тос, өрм, ээзгә селәнә бәәрн улс хулдҗ авна. Дәкәд эдн өндг бас хулдна. Влада бер сенр хот-хол кенә, тегәд үсн, өндгн элвг болдгнь таасгдна. Малын хошт эдн шин гер тосхад, өрк-бүләрн цуһар тенд бәәхин төлә сән таал тогтав. Саңһҗ-Һәрә Мутулович көвүндән нөкд болад, малан бүрн-бүтәр асрад, сүв-селвгән өгч урмдулна. Ода эдн бод мал олар асрх саната бәәнә.
Дольган көвүнь 2-ч класст сурна, эн самбо бөк бәрлдәнә халхар дамшна. Вика күүкнь «Малыш» бичкдүдин садт орна, эн намрар эн бас сурһульч болхмн. Хө мөстә отхн Даянад цуһар дурта, ахнь болн эгчнь өкәрлҗ арднь орҗ хәләнә. Эльза Тавуновна ачнран таалҗ бердән нөкд болна. Хадм эк бер хойр герин көдлмшиг хамдан кеҗ, хотан белдәд, һаза олн зүсн цецгүд, модд урһаһад цаган тустаһар давулна. Дөчн һар җилдән хамдан ниитә бәәдг Саңһҗ-Һәрә Мутулович болн Эльза Тавуновна хойр ямр нег төр учрхла, ачнртан чик сурһмҗ өгәд, көвүн-бердән үлгүр болна.
- Марһанд диилвр бәрсн төләд маднд 100 миңһн арслңга мөрә өгв. Бидн тер мөңгәр малд хот хулдҗ аввидн, үлдсн мөңгәрнь көвүндән хулдҗ авх санатавидн. Эврә эдл-аху бәрдг олн үртә өрк-бүлмүдиг урмдулад иим марһа давулдгнь йир сән гиҗ тоолҗанавидн. Селән һазрт малан асрад бәәдг өнр-өсклң өрк-бүлмүдиг дөңнх кергтә. Олн үртә өрк-бүлмүд дунд болсн марһанд диилвр бәрснь маднд ик омг өгв. Одахн эн марһан дәкнәс зарлгдсна тускар зәңг һарв, тегәд селәнә эдл-ахун халхд көдлдг баһчудт терүнд орлцтн гиҗ дуудвр кеҗәнәв. Марһанд белдвр кесн цагтан бидн зургуд кеһәд, мана эдл-аху делгрүлхин тускар ухалвидн. Олн элгн-садн, үр-иньгүд мадниг дөңнәд дууһан өгснд бидн ханлтан өргҗәнәвидн. Бидн төрскн һазртан бәәһәд, өрк-бүлән теҗәнәвидн, маднас талдан улс үлгүр авх чигн биз, - гиҗ Влада бер келнә.

БАТАН Сәәхлә
ЗУРГудТ: олн үртә Манджиевихн Кисловодск балһснд амрчах кем; бичкдүд Дольган Виктория хойр эк-эцкдән нөкд болна

Видео