Хаврин байр гиичнрән тосв

Һаза дуларад ирхлә, бидн хавран тоснавидн. Йиртмҗ серәд, хальмг у-өргн теегт бамб цецгүд экләд цецгәрнә. Мел эн саамд мана таңһчд «Бамб цецгин наадмин» байр сара хонгт давулгдна. Бемб өдрлә Элстин Диилврин талвңд эн байр өргмҗтәһәр секгдв.
Урднь эн нәр-наадн хойр өдрин туршт давулгддг билә. Бамб цецгүд олар урһдг бәәрнд таңһчин арвн һурвн района ишкә гермүд босхгдад, хальмг хотн гиичнрән тосдг бәәсмн. Тер мет ишкә гермүдин өөр хальмгуд асрдг тохма малын һәәхүл бас бүрдәгддг билә. Мөр, темә унҗ, зуульчнр цаган сергмҗтәһәр давулдмн. Наадмин йовудт ирсн гиичнр хальмгудын тууҗла, сойлла, авг-бәрцлә өөрхнәр таньлдна. Мана келн-улсин ду-би җаңһрчнрин өвәрц эрдм, келн-улсин шимтә сенр хот – цугнь зуульчнрин төлә өврмҗтә болдмн, гиҗ келх кергтә.
2022 җиләс авн болхла, Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Батун зәрлгәс иштә эн нәр-наадн сара хонгт давулгддг болв. Эннь сән йовдл гиҗ таңһчин улс ирлцңгү шиидвриг дөңнв. Район болһн бамб цецгин наадмд белдәд, барин болн ниигмин сүлҗәнә эв-арһсар дамҗад, эврәннь көтлврин тускар эртәснь зәңглнә.
Эн җилин нәр - наадыг Хальмг Таңһчин сойлын болн зуульчллһна министр Бембин Евгений нүр үгәр секв.
– Бамб цецгин наадм эндр чинртә ик байрт хүврв. Мана тал ирсн олн гиичнрин болн зуульчнрин төлә цуг таал тогтагдв. Күн болһн мана тууҗла, сойлла, өвәрц авг-бәрцлә таньлдҗана. Сара хонгтан бүрдәгдх керг-үүлдврмүдт орлцад, цаган сергмҗтәһәр давултн, – гиҗ Евгений Владимирович йөрәв.
«Хар бамб цецгин» туск домг олнд соңсхад, нәр-наад эклв. Намср көвүн хальмг теегәр йовад, хар бамб цецг олҗ авхар седнә. Хаалһдан Заяна күүкиг тосна. Иим өңгтә цецг олҗ авх күн цаһан седклтә болх зөвтә, гиҗ эн заана. Күүкн Намсриг ламла таньлдулна. Хар цецгиг һанцарн олҗ чадшгоч, гиҗ лам көвүнд келнә. Тегәд Намсрт олн үүрмүднь нөкд болна. Цуг керг-үүлдврин йовудт тәәз деер болҗадг байриг холас үзҗ болхмн билә.
«Бамб цецг», «Алтн» ансамбльмуд, таңһчин театрмудын артистнр, нертә дуучнр билг-эрдмәрн олн-әмтиг байрлулҗ, сергмҗ үүдәв.
Тер өдр Элстд өрүн эртәс авн кесг талвңгуд экләд көдлв. Балһсна төвд шүлгләнә марһан, олн зүсн һәәхүл бүрдәгдв, нег һазра арһлачнр кеҗ һарһсн эд-тавран, олн зүсн кегдлмүдән бас хулдв. Ээлән Овлан бумблвин өөр-шидр баһ наста домбрчнрин хальмг айсмуд гиичнрин оньг авлв. Хаҗуһарнь давҗ һарсн улс кесгнь бииләд чигн авв.
Җил ирвәс мана таңһчд ирдг зуульчнрин то өсәд йовна. Хальмгт давулгддг бамб цецгин наадм Цугәрәсән кесг марһаст ончрад, орн-нутгин хамгин соньн болн өвәрц керг-үүлдврмүдин тоод ордгнь темдгтә болв.
Нәр-нааднд орлцхар ирсн олн зуульчнр ухан-тоолврарн хувалцв. Хам-хоша бәәдг Аһшин мүҗин Волжский балһснас Бондаревихн өрк-бүләрн нааран ирв. Цугнь эднд таасгдв, ода болхла мөрн сар болһн эдн өрк-бүләрн бамб цецгин наадмд ирхәр шиидв. Хальмгин билгтнрин концерт хәләһәд, мана шимтә сенр хот амсад, теегт һарад әрүн цецгүдиг үзхәр седҗәдг болна.
Тер мет Липецк балһснас ирсн Николай Евсеевин келсәр, Хальмгт эн түрүн болҗ ирв. Теңгрин бәәдл, өвәрц тууҗ болн сойл, цаһан седклтә бәәрн улс энүнә зүркинь авлв гив.
Терүнәс нань урҗ өдр Элстин төмр хаалһин вокзалд «Цецгәрҗәдг тег» поездин зуульчнриг таңһчин үүдәгч коллективс ду-бииһәр тоссн мөн. Таңһчин залврин болн сойлын болн зуульчллһна министерствин элчнр гиичнриг тосв.
Поездыг һардҗ ирсн Александр Борзенковин темдглсәр, «Цецгәрҗәдг тег» нертә поезд җилд нег дәкҗ Бамб цецгин наадм давулгдҗадг өдрмүдлә ирлцҗ Элстд ирнә. Хаврин цецгәрҗәдг тег йосндан өвәрц йовдл мөн. Тегәд зуульчнр хальмг теегин аһар киилҗ, бамб цецгүд үзҗ, зүркндән мел сәәхн тоот хадһлад гертән күрх, гиҗ эн келв.
Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату эврәннь ниигмин сүлҗәнә халхст бамб цецгин наадм эклснлә нег һазра улсан бас йөрәв.
– Бамб цецгин наадм мана таңһчин хамгин чинртә керг-үүлдврмүдин тоод орна. Тер мет эн нәр-наадна йовудт нүүдл улсин авг-бәрцлә, тууҗла, сойлла зуульчнр таньлдна. Мана таңһчин тускар олн-әмтн соңсад, соньмсад ирнә. Сән авъяст тохрсар, наадмин эклцәр «Зерлг бамб цецг» нертә марһан давулгдснь бас темдгтә болв. Әрәсән кесг регионмудас 100 һар баг ирв. Бамб цецгин наадм зуульчллһ бәәтхә мана региона экономик делгрүллһнд туслх эв-арһ болҗана, – гиҗ Бату Сергеевич темдглсн болдг.
Ода бүкл сара хонгт таңһчин райодт соньн керг-үүлдврмүд бас бүрдәгдхмн. Терүнәс нань наадмин йовудт «МахнФест» болхнь гиичнриг икәр соньмсулх гиҗ сангдна. Спортын олн марһас бас давулгдхмн. Күндтә гиичнр болн таңһчин бәәрн улс, хаврин хамгин сәәхн байрин нәр-нааднд ирҗ, орлцтн, цаган тустаһар болн сергмҗтәһәр давултн!
КАРСАНА Евгения






















Республиканская газета, издающаяся на калмыцком и русском языках. Газета освещает общественно-политические события, происходящие в Калмыкии, а также публикует материалы по культуре и языку калмыков.