Хальмг Таңһчин Улсин Хуралын (Парламентин) Ахлач Артем Михайлов эн өдрмүдт Санкт-Петербург балһснд Әрәсән Федерацин Хүүвин медлд үүлддг зака үүдәһәчнрин Хүүвин керг-үүлдврмүдт орлцв. Әрәсән Орн-нутгин Хүүвин 120 җилин өөнд нерәдгдҗәдг керг-үүлдврмүдин йовудт Әрәсән зака үүдәһәчнрин Хүүвин Президиумин сүүр болн комиссьмүдин селвлцән болв.

Моһа сарин чилгчәр хам-хоша бәәдг Дагестан Республикд ик хур орад, һолмуд дүүрәд, гермүд уснд авгдад әәмшгтә бәәдл тогтв. Олн-әмтн гер-бүүр уга үлдв, кесгнь әмнәсн хаһцв гисн һундлта зәңг ирв. Мана орн-нутгин әмтн ямр чигн зеткрлә харһсн цагт даңгин кен-негән дөңнәд нөкд болхар шунна. Әрәсән регионмудт шишлң әңгүд секгдәд, Дагестана улст дөң цуглулгдв. Нег үлү мана таңһчин улс эн кергт шунмһаһар орлцсинь бас темдглх кергтә.
Одахн Хар Һазра района муниципальн бүрдәцин толһач Болдра Валерийин седвәрәр ирлцңгү тоот цуглулгдад, Хасавюртовск районд йовулгдв. Бәәрн улс хувц-хунр, ор-дер, көнҗл, хот-хол, цевр ус, өдр болһн олзлдг эд-тавр болн талдан тоот тиигәрән авч одв. Хар Һазра района арһлачнр, селәнә эдл-ахун бүрдәцсин һардачнр болн фермермүд олна кергт бас орлцв. Темдглхәс, Адг селәнә фермермүд тохма 83 хө Дагестанд йовулв. Хар Һазра РМО-н толһачин дарук Мукөвүнә Санл болн «Коммунальный сервис» бүрдәцин һардач Дорҗин Айс буйнч аца тиигәрән күргв.
Дагестан Республикин һардвр седвәртә арһлачнрт, таңһчин бүрдәцст, демән өгсн буйнч седклтә цуг улст ханлтан өргв. Мел тиим амр биш цагла нег-негндән түшг болх кергтә. Ахнр-дүүнр болҗадг Дагестана улст тесвртә бәәхиг дурдҗанавидн. Әрәсән улсин ниицлтин җил зарлгдснас иштә бидн цуһар хоорндан ахнр-дүүнр мет байр-зовлңган әдл хувалцҗ, ниитәһәр бәәх зөвтәвидн.
ОЛЬДАН Цаһан

Эн җил Чернобылин АЭС-т зеткртә йовдл учрсн цагас авн дигтә 40 җил болв. Җил болһн мөрн сарин 26-д санлын Өдрт нерәдҗ мана орн-нутгин балһсдар тер болн селәдәр тер аюлын аш уга келһнд орлцсн улсин санл тевчҗ митингүд, харһлтс болна. Залу-зөрмгән үзүләд, аюлын аш уга келһнд орлцсн улсин ач-тус темдглҗ, ачлвр бәрүлҗ өгнә.

Җил болһн «Хальмг үнн» газет бичүлҗ авсн умшачнр дунд урмдулгч лотерей болна. Сүл җилмүдт барт бичгдлһнә керг-үүлдврин ашар Лаганя район даңгин нүүрт һарна. Одахн Көк теңгсин көвәд болсн Бамб цецгин наадмин йовудт мана редакцин элчнр дарани лотерей давулв. Терүнә йовудт һучн зурһан белг шүүгдв. Тер тооһас һучн белг Лаганя района муниципальн бүрдәц белдв. Наадк зурһан белг «Калмыкия» таңһчин зәңгллһнә агентств йилһв, тер тоод хамгин үнтә мөрә сән һара киитрүләч болв.

Одахн Москва балһснд «Бичкн Төрскн –Әрәсән күчн» гидг ик хургин йовудт Элст балһсна һардврин архивин әңгин һардач Базыра Светланад (зургт - дунднь) «Әрәсән бәәрн залврин ачта көдләч» гидг өөдән нерн зүүлһгдснь нег һазра улст ик байр-бахмҗ үүдәснь мөн. Әрәсән Президентин һардврин ахлачин негдгч дарук Сергей Кириенко орн-нутгин кесг регионас ирсн улсиг ачлад, көдлмштнь күцәмҗ дурдв. Эн өөдән нерн зуг давсн җиләс авн зүүлһгддг болв, тегәд бәәрн залврин делгрлтд ач-тусан күргсн улс дунд нег һазра мана элч ачлгдснь хойр дам байрта болв.

Әрәсәд болн Хальмг Таңһчд йиртмҗ харлһна төрмүдт ик оньган тусхана. Нег үлү Хальмг Таңһчд һазр көдәрлһнә болн эргндк бәәдлд харшлҗадг тоотын төрмүд нәрн болҗана. Одахн Элстд Хальмг ик сурһуль бүрдәсн Цугәрәсән номин-дамшлтын III хург бас эн төрмүдт нерәдгдв. Һазадын орна кесг номтнр энүнд орлцҗ илдклән кев. «Йиртмҗ шинҗллһнә номин чинртә төрмүд өдгә цага номин медрлин ханьд» гиҗ эн хург нерәдгдв.

Нидн Хальмг Таңһчин социальн делгрлтин, күч-көлснә болн көдлмшәр тетклһнә министерств олн үртә өрк-бүлмүд дунд «Өрк-бүлин сән гисн эдл-аху» гидг марһа хойрдад давулсн билә. Терүнд орлцачнр дунд сән гисн крестьянск-фермерск болн онц эдл-аху бәрдг өрк-бүлмүд йилһҗ авгдсмн. Крестьянск-фермерск эдл-аху бәрдг өрк-бүлмүд дунд Яшкулин районд бәәдг Манджиевихн диилвр бәрснь бахмҗта болсмн.

Эн телесоңсхвриг нег селәнә тууҗ гиҗ нерәдҗ болхмн. Хальмг эҗго теегт элстә һазрт орс -хальмг хойр үр залус урһа модд суулһсна тууҗ соньн мөн. Тер модд урһад, элстә һазрт уңгнь батрад, зер-земш өгдг болад, бүкл района әмтиг әмтәхн хотар теткҗ йовсмн. Көтчнрә районд Шатькон садын тускар меддго күн уга бәәсмн. Дәәнә хөөн хойр үр урһа модд суулһад, әмтнд туслсна туск телесоңсхвр Әрәсән телекиномарһанд йовулгдсн билә.

Хальмгт бәәтхә цуг Әрәсәд нертә номт, багш, бичәч, урн үгин үүдәврмүдин шалһач, олн дегтрмүдин болн статьясин түүрвәч Манҗин Николай шидр 75 җилә өөнән темдглв. Ончта өөнләнь йөрәхәр олн улс А. Амр- Санана нертә дегтрин саңд цуглрҗ ирв. Медәтнр, дундын наста әмтн, баһчуд дегтрин саңгин көдләчнр белдсн һәәхүллә таньлдв. Манҗин Николайин һучн һар дегтрлә, олн седкүлд һарсн статьясла ирсн улс таньлдв. Хәәвр-шинҗллт кеһәд бичсн дегтрмүдинь меддг бәәсн бийнь әмтн Манҗин Николайин олн дегтр үзҗ икәр өврв.

Хальмг Таңһчин Толһач Хаска Бату регионмудын делгрлтин халхар Әрәсән залврин Ахлачин дарук Марат Хуснуллинә һардврт болсн селвлцәнд орлцв.
– «Җирһлин сән таал тогталһн» болн ЖКХ-н халхар күцәгдҗәдг төсвсин тускар күүндвр болв. Җилин түрүн дөрвн сарин ашнь диглгдв. Онц оньган тусхадг шаңһа төвд, нег үлү Марат Шакирзяновичд ик ханлтан өргҗәнәв, – гиҗ Бату Сергеевич темдглв.