Һаха сарин 9-д Хальмг Таңһчин билг-эрдмин ачта үүлдәч, Хальмгин күндтә иргн Санҗин Николай һарсн өдрән темдглдг билә. Сиврин тууврин цагт Алтан крайд һарсн көвүнә хаалһ тиим соньн болх гиҗ күн санҗасмн уга. Көвүн һарснд эк-эцкнь, элгн-саднь икәр байрлв.

Хәәртә багшин әрүн седкл
Эн җилин намрар Хар Һазра района 75 җилин өөн өргнәр темдглгдхиг бәәрн улс бәәтхә нам таңһчин меҗә һатц чигн бәәдг харһазрахн тесвртәһәр күләҗәдг болна. Эннь чигн учрта,юңгад гихлә дигтә эн өөнлә ирлцүлҗ района цуг селәдәр хаврин-зуни сармудт олна орлцлһтаһар байрин керг-үүлдврмүд бүрдәҗ, тоомсрта,күндтә улсан, тер дотр ачта ветеранмудан, тооҗ магтснь седкл үүмүлгч йовдл болв яһв... Ашлгч байрин нәәрән болхла, харһазрахн нам хотл балһснд давулхар зуралҗадг болна. Тегәд иим ончта керг-үүлдврлә ирлцҗ,эврә цагтан эн района делгрлтд ик ач-тусан күргҗ йовсн улсан бүләнәр тодлҗ, ханлтан өргдг сән авъяс бәәдг биший. Минь иим улсин негнь насни турштан төв селәнә дунд сурһульд хальмг келнә болн утх-зокъялын багшар көдлҗ йовсн Боктан Манҗин Александра (зургт) болна.
Тууврин цагт күүнә һазрт хоолцаһан зовлң үзсн хальмгуд төрскн һазртан нүүҗ ирҗәсн кемд тиигхд баахн багш эднә күүкдт гүн медрл заасн деерән эк- эцкнриннь төлә чигн сурһмҗлгч болад,чидлән нөөлго көдлснь эндр күртл мартгдҗахш. Эврә келндән хару, келн-улсин тууҗин-сойлын халхар ик медрлтә багш эврә сурһульчнртан төрскнч сурһмҗ өгснлә зерглҗ хальмг үгин гүн учр-утхинь цәәлһҗ, кичәлмүдән үүдәгч кевәр давулдг бәәҗ.

Москва балһсна бичкдүдин нег поликлиникд көдлмшин өдр төгсч йовла. Бичкдүдин эмчәр көдлҗәсн Санҗин Валентина гемтсн көвүд-күүкдт золһхар гер талнь һарч йовхар белдҗәлә. Тиигҗәтл генткн нег күн цокад орҗ ирнә. – Валентина Нарановна, та энд көдлнәт? Мана әңгин эмчәр көдлсиг соңсад ирләв, – гиҗ баахн бер орҗ йовад сурв.

Хальмг Таңһчин күндтә иргн, Әрәсән ачта зурач, Хальмгин билг-эрдмин ачта үүлдәч Владимир Васькинә найн тавн җилин өөн эн җил күцҗәнә. Хальмгин билг-эрдмин делгрлтд ик тәвцән орулсн зурачин үүлдврт нерәдсн һәәхүл Н. Пальмовин нертә Келн-улсин музейд секгдв.

Төрскән харсгч Алдр дәәнә тууҗд Ленинград бүслврт тусад, 872 хонгтан хортыг сөргҗ бәәсн йовдл онц орман эзлнә. Эн җил Ленинград балһсн бүслврәс сулдхгдад дигтә 82 җил болв. Ямаран чигн әәмшгтә йовдлд даргддго, күчтә ямаран чигн хортна өмнәс хамцҗ босдг әмтнә күчинь үзүлсн балһсна улсин залу-зөргт болн эрк биш диилвр бәрх иткмҗинь темдглҗ эн йовдлыг цуг орн-нутгт темдглнә. Хальмгт чигн тер әәмшгтә болн урмдта цагиг даңгин тодлна.

Элст балһснд бәәдг Цернә Михаил җил болһн хөн сарин 9-д Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцад, залу-зөрмг кевәр немшнрлә дәәлдҗ йовсн авһнриннь санл тевчнә. Хойр авһнь Бадмин Алексей Санҗ хойр дән эклсн цагт төрскн һазран хортнас сулдххар эврә сән дурар түрүн зергләнд фронтд йовсмн.

Калининградск мүҗин эрк биш медицинск даатхлһна саң Алдр Диилврин 80 җилин өөнд нерәдәд шишлң лит барт белдв. Терүнд сар болһна халх дәәнә цагт төрскн һазран сулдхлһнд залу-зөрмгән үзүлсн цергчнрт нерәдгдҗәнә. Дәәчнрин нерд зааһад, зургинь барлад, цергә хаалһинь бичәд, санлынь тевчҗ. Эн литин моһа сарин халх нег һазра мана күн, цергә эмч Үкрчин Пантелейд (зургт) нерәдгдснь ончта.

Хальмг улсин бичәч, СССР-ин болн Хальмгин бичәчнрин ниицәнә гешүн, Хальмг Таңһчин сойлын ачта көдләч, Элст балһсна күндтә иргн Җимбин Андрейин 100 җилин өөнд нерәдсн керг-үүлдврмүд таңһчин сурһулин бүрдәцсәр кегдҗәнә. Хальмгин билгтә үрнә хурц үгәр бичгдсн 40 шаху үүдәвр аңһчин тууҗиг болн теегин әмтнә күч-көлсиг болн күцәмҗиг делгрлтин йовудт үзүлснь урн үгин утх-зокъялд зөвтә орман олсмн. Хальмг һазран, Элст балһсан немш-фашистк хортнас сулдхҗ авсн баатр Җимбин Андрейин дәәчин болн билгтә бичәчин үүдәврмүдлә олн сурһульчнр шинәс таньлдҗана.

Эн җилин бар сарин 5-д мана таңһчд нертә бичәч, Төрскән харсгч Алдр дәәнд орлцач, хортнас Элстиг сулдхсн дәәч Җимбин Андрейин 100 җилин өөн темдглгдхмн. Ачта амрлһндан һархин өмн Андрей Манганыкович «Хальмг үнн» газетин ах редакторин дарук болҗ көдлҗәсмн. Дала үг-күр уга, төвшүн сәәхн заңта, деерлкх санан уга һольшг, сән седклтә ах үр, һардач бәәсмн.

Җирдгч җилмүдин чилгчәр «Хальмг үнн» газетд намаг ирҗ көдлхд медрлтә, билгтә, көдлмшән юмна түрүнд тәвдг ах үүрмүд көдлҗәлә. Теднә кень чигн байн дамшлтта, келнә өвәрц билгтә, үгдән мергн билә. Теднә өөр бәәһәд, бичсинь умшад, күчрдсн цагт заавринь авад көдлҗ йовсн кемиг тодлулхар эн цөөкн мөр бичгдҗәнә.